Toetsing EU-recht familieleden burger van de Unie

Laatste update: 19 juni 2026

U wilt in Nederland gaan wonen als familielid van een burger van de Europese Unie (EU), de Europese Economische Ruimte (EER) of Zwitserland. U hebt zelf niet een nationaliteit van een land van de EU, EER of Zwitserland. Lees wat de voorwaarden zijn en hoe u EU-toetsing aanvraagt.

Voor wie is de aanvraag toetsing aan het EU-recht?

Bij de aanvraag om toetsing aan het EU-recht beoordeelt de IND of u als familielid onder het EU-recht valt. Het EU-recht gaat om burgers die een beroep kunnen doen op het vrij verkeer van personen binnen de Europese Unie (EU). Dit vrij verkeer geldt ook voor burgers uit de Europese Economische Ruimte (EER) en Zwitserland. In deze tekst noemen we al deze personen: burger van de Unie. U vraagt toetsing aan het EU-recht als u een familielid bent van een burger van de Unie. Maar u hebt zelf niet de nationaliteit van een van deze landen. Bekijk de lidstaten EU/EER.

Familielid van een Nederlander

Een Nederlander valt alleen onder het EU-recht als gebruik is gemaakt van het recht op vrij verkeer van personen.

Burger van de Unie woonde in Nederland en is daarna Nederlander geworden

Verbleef de burger van de Unie op grond van het EU-recht in Nederland? En is de Burger van de Unie later tijdens dat verblijf Nederlander geworden? Dan kan de burger van de Unie een beroep blijven doen op EU-recht in de volgende situaties:

  • Uw Nederlandse partner of familielid heeft vóórdat hij de Nederlandse nationaliteit kreeg als burger van de Unie in Nederland gewoond volgens het EU-recht. 
  • Uw Nederlandse partner of familielid is geboren in Nederland met de nationaliteit van een EU-/EER-lidstaat of Zwitserland en heeft in Nederland gewoond. Later gedurende het verblijf in Nederland is uw partner of familielid Nederlander geworden.
  • Uw partner of familielid is op grond van het EU-recht in Nederland gaan wonen en is later Nederlander geworden. Na naturalisatie heeft uw partner of familielid ook zijn oorspronkelijke EU-nationaliteit behouden. 

U vraagt via deze pagina EU-toetsing aan.

Nederlander keert terug uit ander land EU, EER of Zwitserland

Komt u naar Nederland met een Nederlander vanuit een ander land van de EU, EER of Zwitserland? En woonde u in dat andere land op grond van het EU-recht? Ga dan naar de pagina Met Nederlander terugkeren uit ander EU/EER-land of Zwitserland.

 

Voorwaarden

Voor de toetsing aan het EU-recht gelden de volgende voorwaarden:

  • U hebt een geldig paspoort.
  • U bent geen gevaar voor de openbare orde of nationale veiligheid.
  • U bent een van de volgende familieleden van een burger van de Unie:
    • U bent de echtgenoot of geregistreerd partner.
    • U bent de ongetrouwde partner. U hebt voor de datum van de aanvraag of de beslissing minimaal 6 maanden aaneengesloten samengewoond. Of u hebt (nog) niet 6 maanden samengewoond, maar uw persoonlijke situatie laat zien dat u minimaal 6 maanden met elkaar een duurzame relatie hebt.
    • U bent het kind, kleinkind, achterkleinkind of adoptiekind van de burger van de Unie. Of van de echtgenoot of geregistreerd partner van de burger van de Unie. U bent jonger dan 21 jaar.
    • U bent het kind of kleinkind, achterkleinkind of adoptiekind van de ongetrouwde of niet geregistreerd partner van de burger van de Unie. U bent jonger dan 18 jaar. U kunt bewijzen dat u op het moment van de aanvraag samenwoont met de burger van de Unie.
    • U bent het kind, kleinkind, achterkleinkind of adoptiekind van de burger van de Unie. Of van de echtgenoot of geregistreerd partner van de burger van de Unie. U bent 21 jaar of ouder en u bent financieel afhankelijk van uw familielid. Zonder geld van uw familielid kunt u uw basisbehoeften niet betalen. Basisbehoeften zijn bijvoorbeeld huur en eten en drinken. U krijgt regelmatig geld van uw familielid, bijvoorbeeld elke maand.
    • U bent de ouder, grootouder of overgrootouder van de burger van de Unie. Of van de echtgenoot of geregistreerd partner van de burger van de Unie. U bent financieel afhankelijk van uw familielid. Zonder geld van uw familielid kunt u uw basisbehoeften niet betalen. Basisbehoeften zijn bijvoorbeeld huur en eten en drinken.
    • U bent een ander familielid van de burger van de Unie.  Of van de echtgenoot of geregistreerd partner van de burger van de Unie. Bijvoorbeeld een oom, tante, neef of nicht. En tenminste 1 van deze situaties geldt voor u:
      • U bent financieel afhankelijk van de burger van de Unie. Zonder geld van uw familielid kunt u uw basisbehoeften niet betalen. U krijgt tenminste 1 jaar achterelkaar regelmatig geld van de burger van de Unie, bijvoorbeeld elke maand. Basisbehoeften zijn bijvoorbeeld huur en eten en drinken
      • U woonde in het land van herkomst al bij de burger van de Unie.
      • U hebt zorg nodig van de burger van de Unie door ernstige problemen met uw gezondheid.
  • Uw familielid (de burger van de Unie) heeft rechtmatig verblijf in Nederland. Uw familielid (de burger van de Unie) heeft in de meeste gevallen geen inschrijving bij de IND meer nodig. Maar moet wel voldoen aan de volgende voorwaarden voor rechtmatig verblijf:

Procedure en kosten

De aanvraagprocedure voor EU-toetsing bestaat uit de volgende stappen:

Alles uitklappen Alles inklappen
  • 1. Voorwaarden controleren
  • 2. Documenten verzamelen
  • 3. Naar Nederland reizen
  • 4. Aanvraag doen
  • 5. Kosten betalen
  • 6. Beslissing aanvraag afwachten
  • 7. Beslissing aanvraag
  • 8. Verblijfsdocument ophalen

Aanvraagformulieren

Online aanvraagformulier voor toetsing aan het EU-recht

Bent u de partner of het (klein)kind van de burger van de Unie? En is de burger van de Unie geen Nederlander? Dan kan de burger van de Unie de aanvraag online voor u doen met DigiD en Ideal | Wero.
Ga naar formulier U hebt hiervoor DigiD nodig

Schriftelijke formulieren

Wilt u de aanvraag liever met de post doen? Of kunt u in uw situatie geen online aanvraag doen? Gebruik dan het juiste schriftelijke formulier:

Gebruik dit formulier als u de partner of het (adoptie)kind bent van de EU-burger.
Gebruik dit formulier als u een ander familielid dan partner of kind bent. Bijvoorbeeld ouder, (over)grootouder, (achter)kleinkind, neef/nicht, oom/tante.
Gebruik dit formulier als u een vervolgaanvraag wilt doen en uw situatie met de EU-burger is veranderd.

Het verblijfsdocument

Wat u nog meer moet weten over het verblijfsdocument:

Werken met het verblijfsdocument

Met het verblijfsdocument familielid EU/EER mag u werken. U hebt hiervoor geen tewerkstellingsvergunning nodig.

Gebruikmaken van algemene middelen

Doet u een (aanvullend) beroep op algemene middelen, zoals een bijstandsuitkering? Dan kan de IND uw rechtmatig verblijf stoppen. Lees meer over de gevolgen van een beroep op algemene middelen.

Geldigheid verblijfsdocument

Het verblijfsdocument is 5 jaar geldig.

Type verblijfsdocument

Het verblijfsdocument is type Familieleden EU/EER, verblijfsdocument voor familieleden van gemeenschapsonderdaan.

Vervolgaanvragen

Vervangen verblijfsdocument

Is het verblijfsdocument beschadigd, kwijt of gestolen? Laat dan het verblijfsdocument vervangen. Ga naar de pagina verblijfsvergunning beschadigd of gegevens aanpassen of verblijfsvergunning kwijt of gestolen.

Verlengen verblijfsdocument

Verloopt het verblijfsdocument binnenkort? Dan kunt u opnieuw toetsing aan het EU-recht aanvragen.

In Nederland blijven als uw situatie met EU-burger is veranderd

Is uw situatie met de burger van de Unie veranderd? Dan mag u in de volgende situaties toch in Nederland blijven:

  • U 5 jaar of langer in Nederland bent.
  • De burger van de Unie is overleden.
  • U het kind bent van de burger van de Unie. En de burger van de Unie is vertrokken of overleden.
  • Het huwelijk of de relatie met burger van de Unie is beëindigd.

Lees meer op de pagina In Nederland blijven als uw situatie met de EU-burger is veranderd.

Verblijfsdocument duurzaam verblijf

Hebt u 5 achtereenvolgende jaren voldaan aan de verblijfsvoorwaarden? Dan kunt u duurzaam verblijf aanvragen.

Your Europe