Team Mensenhandel: een gezicht geven aan slachtoffers

Een loverboy die zijn slachtoffer dwingt om tegen betaling seks te hebben met anderen, maar het geld in eigen zak steekt. Een kind dwingen om te stelen en daar zelf beter van worden. Of iemand dwingen zijn organen af te staan. Allemaal voorbeelden van mensenhandel. Bij de IND komen dagelijks signalen van mensenhandel voor. De IND is daar alert op en werkt samen met ketenpartners om dit misdrijf te bestrijden.

Hedda en Jantine zijn coördinatoren mensenhandel bij de IND. Samen met de aanspreekpunten mensenhandel op asiellocaties van de IND door het hele land, zijn zij erop gebrand alle signalen te onderkennen en slachtoffers hulp te bieden. "Het werk is niet altijd makkelijk", legt Jantine uit. "Uit rapporten van het Bureau Nationaal Rapporteur Mensenhandel blijkt dat het aantal werkelijke slachtoffers veel groter is dan de zaken die bij ons bekend zijn."

Topje van de ijsberg

Er zijn volgens Hedda meerdere oorzaken voor dat topje van de ijsberg: "Allereerst is mensenhandel lastig te herkennen. Daardoor is het een vrij onzichtbaar probleem. Mensenhandelaren willen natuurlijk het liefst onder de radar blijven. En niet elk slachtoffer wil of durft aangifte te doen. Uit angst voor wraak of soms ook omdat zij zichzelf niet als slachtoffer zien. De privacyregels maken het samenwerken met ketenpartners ook nog eens moeilijk."

Wat is mensenhandel?

Mensenhandel is het werven, vervoeren, overbrengen, opnemen of huisvesten van een persoon, waarbij de dader dwang gebruikt en het slachtoffer wil uitbuiten. Er zijn vier vormen van mensenhandel:

  • seksuele uitbuiting: zoals het voorbeeld van de loverboy;
  • criminele uitbuiting: zoals het kind dat gedwongen wordt om te stelen;
  • gedwongen orgaanhandel: tegen je eigen wil een orgaan afstaan;
  • arbeidsuitbuiting: gedwongen arbeid of dienstverlening buiten de seksindustrie, vaak onder slechte omstandigheden en tegen geen of weinig salaris.

Wat doet de IND tegen mensenhandel?

"We hebben een belangrijke taak in het signaleren van mensenhandel," vertelt Hedda. "Zodra er in een zaak signalen van mensenhandel zijn, dan melden we dat bij de Afdeling Vreemdelingenpolitie, Identificatie en Mensenhandel (AVIM). Zij kunnen dan een vervolgstap bepalen. Als een slachtoffer aangifte doet van mensenhandel, vaak na een gesprek bij AVIM, krijgen wij daarvan bericht. Als het slachtoffer nog geen verblijfsvergunning heeft, dan krijgt hij een verblijfsvergunning voor de duur van een jaar, zolang het onderzoek loopt."

Meer samenwerking

De AVIM houdt zich bezig met het opsporen van strafbare feiten op het gebied van mensenhandel. Zodra zij deze vaststelt, gaat het Openbaar Ministerie over tot strafvervolging. In concrete gevallen vraagt het OM daarvoor rechtstreeks gegevens op bij de IND. Omgekeerd informeert het OM de IND ook wanneer er geen strafvervolging ingesteld kan worden. Om op de hoogte te blijven van tendensen op het gebied van mensenhandel, hebben de migratieketenpartners en het OM regelmatig overleg. Het Expertisecentrum Mensenhandel en Mensensmokkel (EMM), waar de IND ook onderdeel van uitmaakt, doet daar onderzoek naar en maakt daarover rapportages.

Gehoord voelen

Lisa is hoor- en beslismedewerker en één van de lokale aanspreekpunten mensenhandel. "Bij een vermoeden van mensenhandel ben ik de schakel tussen mijn collega's en de ketenpartners. Ik adviseer mijn collega's ook over de vragen die zij de mensen in zo'n situatie kunnen stellen. Slachtoffers van mensenhandel hebben soms dingen meegemaakt die je je niet kunt voorstellen. Ze spreken bij de IND vaak voor het eerst uit wat ze hebben meegemaakt. Naast het signaleren van mensenhandel vind ik het daarom ook belangrijk dat iemand zich gehoord voelt."

Onrecht bestrijden

"Het is een wrede wereld", zegt Jantine, "waarin mensen geld willen verdienen aan anderen. Het is fijn om af en toe met een collega te sparren over de signalen. Omdat je je afvraagt of je wel echt alles hebt gedaan. Als het je zo aangrijpt, versterkt dat tegelijkertijd weer je wil om het onrecht te bestrijden. Samen willen we een gezicht geven aan de slachtoffers."