‘Bij overlast pakken we zo snel mogelijk door’

Het interventieteam is een multidisciplinair team waarin de IND, het COA en de Dienst Terugkeer en Vertrek (DTenV) samenwerken om overlastgevende asielzoekers aan te pakken. Bijvoorbeeld door hun asielaanvraag versneld te behandelen. Het interventieteam werkt voornamelijk in het aanmeldcentrum Ter Apel. Murelle coördineert namens de IND de samenwerking tussen de ketenpartners en kijkt of signalen van overlast, waar mogelijk, sneller kunnen worden opgepakt.

Sneller door de procedure

Die signalen komen van verschillende kanten: van COA-medewerkers, van de politie of van IND’ers zelf. Het gaat bijvoorbeeld om agressief gedrag, intimidatie of vernielingen in de omgeving van de opvanglocatie. ‘Het interventieteam beoordeelt die signalen’, vertelt Murelle. ‘Om wie gaat het? Maakt die persoon weinig kans op een verblijfsvergunning in Nederland? Als we redenen zien om de aanvraag te prioriteren, dan trekken we die naar voren. En dan kan het snel gaan. Binnen een week kan die persoon al een afwijzing van het asielverzoek in handen hebben.’  

In zo’n versnelde procedure werkt de hele asielketen samen. ‘We bespreken de casus in een ketenoverleg. En we reiken het negatieve besluit samen met DTenV uit, zodat het eerste vertrekgesprek meteen kan starten. Op die manier proberen we ervoor te zorgen dat iemand zo kort mogelijk in de opvang blijft. Daar heeft iedereen profijt van: wij, de ketenpartners, maar zeker ook de andere bewoners van het azc.’

Overlastgevend gedrag leidt overigens nooit tot een snellere inwilliging, benadrukt Murelle. ‘Als iemand een kansrijk asielmotief heeft, dan halen we die zaak niet naar voren. We willen iemand niet belonen voor het veroorzaken van overlast. Elders in de keten wordt dan wel gekeken welke mogelijkheden er zijn om de overlast te stoppen.’

Middenin de keten

Het interventieteam is nog relatief nieuw in de asielketen. Murelle was er vanaf het begin bij toen de werkwijze werd opgezet. ‘Samen met een collega en de ketenpartners hebben we dit proces neergezet’, vertelt ze. ‘Dat geeft ons nu nog steeds veel ruimte om dingen op te bouwen en te verbeteren.’

Een groot deel van haar werk draait om die opbouw. ‘Ik neem deel aan politieke projecten, bijvoorbeeld de inrichting van de procesbeschikbaarheidslocatie. Dat is een soort sobere asielopvang voor kansarme overlastgevende asielzoekers. Het ministerie heeft een ketenbrede werkinstructie ontwikkeld en het is aan mij en mijn collega’s om deze op de werkvloer te implementeren en werkafspraken te maken met COA, DTenV en AVIM. Ik ben een echte schakel in de hele keten en kom op plekken waar je normaal niet komt als IND’er, zoals politiebureau’s en gemeentehuizen. We hebben ook meerdere keren meegedaan met integrale acties op het station in Utrecht en mochten een paar nachtdiensten meedraaien met de acties van de politie in Amsterdam. 

Die afwisseling past haar goed. ‘Er moet wel wat gebeuren, anders verveel ik me snel’, lacht ze. ‘Ik ga goed op die dynamiek. Het snelle schakelen, de reuring, het feit dat je middenin de keten staat. Daar word ik blij van.’ 

Door het gedrag heen kijken

Toch is er ook een kant van het werk die Murelle zwaarder vindt. Volgens haar wordt in het maatschappelijk debat soms vergeten hoe klein de groep daadwerkelijk is die overlast veroorzaakt. ‘Het onderwerp ligt gevoelig en iedereen heeft er een mening over’, zegt ze. ‘In de samenleving wordt soms het beeld geschetst dat het overgrote deel van de mensen die hier asiel aanvragen, problemen veroorzaakt. Dat is niet zo. Het is een kleine groep die het voor de rest verpest en wij doen ons best om dat deel aan te pakken.’ 

‘Natuurlijk zien wij ook gedrag waarvan je denkt: dit gaat echt te ver. En toch is het belangrijk dat we objectief blijven handelen en dat we de mens achter het gedrag blijven zien’, vult ze aan. ‘Iemand kan bijvoorbeeld vervelend gedrag vertonen door medische of psychische problematiek. Daar passen we indien mogelijk maatwerk op toe. Wat de situatie ook is: iemand die overlast veroorzaakt heeft nog steeds recht op een eerlijke behandeling van zijn aanvraag. Dat staat los van het gedrag.’

Contact met de wereld

Wat het werk zo de moeite waard maakt? ‘Ik voel echt de maatschappelijke behoefte om iets aan dit vraagstuk te doen’, zegt Murelle. ‘En het mooie is: ik merk dat ik dingen voor elkaar krijg, juist omdat de keten goed samenwerkt. Als een plan van aanpak loopt zoals we hadden gehoopt, dan voelt het alsof we iets nuttigs hebben gedaan. Voor de organisatie, maar net zo goed voor de veiligheid in de opvang en de mensen die daar verblijven. Ik draag mijn steentje bij aan een veiliger Nederland.’

Daar komt bij dat haar werk haar na twaalf jaar nog steeds verrast. ‘Ik startte ooit als hoormedewerker in een periode waarin veel asielzoekers uit Eritrea naar Nederland kwamen. Asmara, de hoofdstad, ken ik door die verhalen nog steeds op mijn duimpje’, lacht ze. ‘Dat vind ik het mooiste van werken bij de IND: je komt in contact met mensen van over de hele wereld. Iedereen heeft zijn eigen verhaal, eigen taal en cultuur. Het is geen baan waarin je even op de automatische piloot kunt, want alles wat er in de wereld gebeurt, heeft invloed op ons werk. Maar dat is precies wat ik er zo leuk aan vind.’

Meer lezen?

Wil je meer weten over hoe de IND omgaat met overlastgevende asielzoekers? Lees dan ook het achtergrondartikel Overlastgevende asielzoekers: dit doet de IND en het artikel Overlastgevers komen er niet mee weg in het magazine VreemdelingenVisie (nu Mens en Migratie).