‘Voor sommige situaties bestaat geen draaiboek’

De medewerkers van het Grenskantoor adviseren de Koninklijke Marechaussee en de Zeehavenpolitie over de toegang van mensen tot het Schengengebied in Nederland: op Schiphol, in Rotterdam en op Eindhoven Airport. Daarnaast behandelt het team bezwaarschriften van mensen die de toegang is geweigerd en sluit het team aan bij trainingen van de Marechaussee en de politie om uitleg te geven over wet- en regelgeving rondom de Nederlandse grens.

Geboren boven de wolken

Het is een doodgewone ochtend als de telefoon bij het Grenskantoor gaat. Niet de Marechaussee dit keer, maar de Canadese liaison officer (een migratie-expert op de ambassade die internationale vluchten en reisdocumenten controleert - red.) in Nederland. Er is net een vlucht uit Ethiopië geland op Schiphol, met aan boord een groep vluchtelingen op weg naar Canada. Onderweg is een van de vrouwen bevallen van haar vijfde kind. 

Moeder en kind maken het goed, maar een pasgeboren baby mag vanwege de lage cabinedruk niet vliegen. Hun reis naar Canada komt daardoor stil te liggen. Bovendien heeft het gezin alleen een Canadees noodreisdocument, zonder Nederlands spoedvisum. En de baby heeft nog helemaal geen papieren. 

‘Er kwamen verschillende vragen tegelijk op tafel’, vertelt Herman. ‘Hoe kon het gezin rechtmatig Nederland in? Hoe konden de visa worden geregeld? Waar konden ze tijdelijk verblijven? En welke geboorteplaats registreer je voor een kind dat tijdens een vlucht is geboren? Voor dit soort situaties bestaat geen draaiboek.’

Samen met de Marechaussee, het COA en de gemeente Haarlemmermeer zoeken de mensen van het Grenskantoor naar een oplossing binnen de wet- en regelgeving. Het gezin krijgt om humanitaire redenen toegang tot Nederland en de benodigde visa worden op losse inlegvellen verstrekt. Ruim een week later kan het gezin de reis naar Canada vervolgen. 

Advies over toelating

Zulke bijzondere zaken zijn eerder uitzondering dan regel. Het grootste deel van het werk bij het Grenskantoor bestaat uit het geven van advies aan de Marechaussee en de Zeehavenpolitie: kan iemand geweigerd worden of juist niet? De meeste adviezen zijn vrijblijvend. Maar soms is het advies dwingend, bijvoorbeeld als het gaat om minderjarigen, diplomaten, of als er aan de grens een misdrijf is gepleegd door een burger van de Europese Unie. Dan is zelfs goedkeuring van de directeur-generaal van de IND nodig. Daar hebben de medewerkers van het Grenskantoor het mandaat voor.

‘Iemand die geen paspoort heeft, heeft geen paspoort. Dat is zwart-wit’, legt Herman uit. Hij doelt daarmee op de duidelijke weigeringsgrond om iemand toegang te weigeren. ‘Lastiger wordt het bij twijfelgevallen. Denk aan iemand die zijn reisdoel niet aannemelijk kan maken, of een partner van een EU-onderdaan die een beroep doet op vrij verkeer binnen de Europese Unie. Als een situatie voor de grensbewaking grijs gebied is, dan komt de vraag bij ons terecht.’

Flexibiliteit 

Om te werken bij het Grenskantoor is enige flexibiliteit vereist. ‘Soms verandert het werk namelijk in één klap volledig’, legt Herman uit. ‘Denk maar aan de coronatijd, toen de EU een inreisverbod instelde. Het Grenskantoor opende een loket op Schiphol voor reizigers met vragen over de nieuwe regels, die wekelijks veranderden. En ook bij de afhandeling van evacuaties of repatriëringen,  bijvoorbeeld uit het Midden-Oosten of Sudan, speelt het Grenskantoor een belangrijke rol. Dan sta je ’s avonds op Eindhoven Airport samen met de Kmar, de gemeente Eindhoven, het landelijk operationeel crisis centrum en GGD de aankomst te faciliteren met alles wat daar bij komt kijken.’

Meer dan adviseren

Naast adviserende taken, geeft Herman ook les aan medewerkers van de Marechaussee en politie. Hij legt dan bijvoorbeeld uit hoe de wet- en regelgeving rond het grensproces werkt en wat belangrijk is bij de beoordeling van een zaak. ‘De vragen, opmerkingen en ervaringen die zij hebben, kunnen nuttige informatie opleveren voor de beleidsmakers’, legt Herman uit. ‘Als eenzelfde onduidelijkheid vaker terugkomt, bespreken we dat met juristen, beleidsmedewerkers en de Marechaussee.’

Herman is er trots op dat die contacten de afgelopen jaren steviger zijn geworden. ‘We hebben er hard aan gewerkt om alle betrokken partijen bij elkaar te brengen met een efficiënte overlegstructuur.’ 

Altijd bereikbaar

Herman werkt in een klein team dat zeven dagen per week actief is. ‘Ook ’s avonds en in het weekend, want de grens houdt zich niet aan kantoortijden’, lacht hij. ‘Je bent meer op elkaar aangewezen dan wanneer je in een groot team werkt. Het is net als in een relatie: je moet er samen aan blijven werken.’

Die bereidheid ziet hij overigens ook buiten zijn eigen team. Zo draaien collega’s van andere afdelingen ook mee in het brede piketloket, naast hun gewone werk. En dat zegt volgens Herman veel over de mensen die bij de IND werken. ‘Veel collega’s zijn enorm betrokken en willen hard werken voor de zaak. Niet omdat ze er dan een paar euro extra voor krijgen, maar omdat ze hun stukje willen bijdragen aan het geheel.’

Groeikansen

Mede dankzij die gedeelde gedrevenheid zit Herman hier al jaren op zijn plek. Maar ook de loopbaankansen houden hem bij de IND. ‘Je kunt hier alle kanten van het migratieproces leren kennen. Wil je een keer iets anders? Dan zijn de mogelijkheden groot en je krijgt de ruimte om te ontdekken wat er bij je past. Zo hebben we bijvoorbeeld een eigen IND Academie. Ik heb in het verleden zelf ook meerdere keren een overstap gemaakt en ik ben hier nog steeds niet uitgekeken.’

Nieuwsgierig geworden? Kijk dan op onze Werken bij-pagina en vind de vacature die bij jou past!