‘Soms deel ik boetes uit, maar het liefst denk ik met een organisatie mee’

Een erkend referent is een organisatie die door de IND is aangewezen als betrouwbare partner. Bijvoorbeeld een groot bedrijf, een onderwijsinstelling of een au-pairbureau. Zo’n organisatie mag verblijfsvergunningen aanvragen voor mensen die van buiten Europa naar Nederland komen om te werken, te studeren of als au pair aan de slag te gaan. 

Die erkenning levert de organisatie iets op: hun aanvragen worden sneller behandeld en ze hoeven minder bewijsstukken aan te leveren dan een organisatie zonder erkenning. Daar staat wel tegenover dat de organisatie zich aan een aantal regels houdt. Een erkend referent moet bijvoorbeeld op tijd melden dat een kennismigrant vertrekt, of als er iets verandert in het arbeidscontract. Mohamed en zijn collega’s controleren of dat ook echt gebeurt.  

Vergeten

‘De overtreding die ik het vaakst zie, is minder spectaculair dan je misschien denkt’, lacht Mohamed. ‘Organisaties vergeten vaak om iemand af te melden. Een kennismigrant gaat uit dienst of een student stopt met de opleiding. Dat moet een erkend referent doorgeven, want dat heeft gevolgen voor het verblijfsrecht van die persoon. Daar wil je als IND dus bovenop zitten.’ 

Signalen bundelen

‘Mijn werk begint bijna altijd met een signaal’, vertelt Mohamed. ‘Bijvoorbeeld een au pair die vindt dat het gastgezin of het bureau haar niet goed heeft behandeld. Zij kan dat bij ons melden. Zo’n signaal kan van een ketenpartner komen, zoals de Nederlandse Arbeidsinspectie, of uit onze eigen organisatie.’

Al die signalen komen samen in een dossier, dat vervolgens bij Mohamed of collega terechtkomt. ‘Dan ga ik op onderzoek uit. Wat kan ik over de organisatie vinden? Zijn er eerdere overtredingen? Dat is de toezichtkant van mijn werk. Ik sluit elk onderzoek af met een rapport van bevindingen. Dat is een juridisch document dat wordt gebruikt bij een vervolgonderzoek en op tafel komt als een organisatie in beroep gaat bij de rechtbank. Ik moet dus precies opschrijven wat ik heb gezien en waar ik mijn conclusies op baseer.’

Toezichthouden en handhaven

Is het onderzoek klaar, dan draagt Mohamed het dossier over aan een collega die de handhaving doet. ‘Die twee rollen houden we bewust gescheiden. Je handhaaft nooit op een zaak die je zelf hebt onderzocht. Maar ik voer wel beide taken uit. De ene dag ben ik toezichthouder, de andere dag handhaver. Dan voer ik een stevig gesprek over een overtreding, geef ik een waarschuwing of leg ik een boete op. En soms trek ik de erkenning helemaal in.’ 

Dat vindt Mohamed soms best spannend. ‘We hebben namelijk ook te maken met grote, internationale bedrijven waar geen Nederlands wordt gesproken. Dan probeer ik in mijn beste Engels uit te leggen dat er een overtreding is en te achterhalen hoe zij ervoor gaan zorgen dat het niet nog een keer gebeurt.’

Meedenken waar het kan

Het liefst denkt Mohamed met een organisatie mee. ‘Dat vind ik het leukste aan mijn werk. Wat gaat er mis in het proces van de erkend referent en wat kunnen ze aanpassen? Als ik daarna zie dat dezelfde fout niet nogmaals gebeurt, doet me dat goed.’

Soms lukt dat niet. Mohamed denkt terug aan een au-pairbureau waar het herhaaldelijk misging. Zijn team greep meerdere keren in, met gesprekken, waarschuwingen en boetes, maar het gewenste resultaat bleef uit. Uiteindelijk trok de IND de erkenning in. Het bureau mocht daardoor geen au pairs meer naar Nederland halen. ‘Aan die interventies heb ik meegewerkt. De au pairs die daar zaten, zijn zelf op zoek gegaan naar een bureau dat zich wel aan de regels hield.’ 

Verandering komt van de werkvloer

Hoewel vrienden soms anders denken, vindt Mohamed zijn werk allesbehalve saai. Dat heeft ook met de organisatie zelf te maken. ‘De IND durft dingen anders aan te pakken. Mijn managers moedigen mij en mijn collega’s bijvoorbeeld aan om zelf met verbetervoorstellen te komen.’

‘Zo deelden we jarenlang deelden we best snel boetes uit als een erkend referent zich niet aan de regels hield’, vertelt Mohamed. ‘Maar ons team merkte dat dat niet altijd het beste werkt. Wij wilden liever handhaven op een manier, die organisaties helpt voorkomen om fouten te maken. Dat hebben we aangekaart en sinds een jaar doen we het anders. Binnen de wettelijke kaders bepaalt mijn team dus zelf hoe we werken. Wij weten vanaf de werkvloer immers het beste wat wel en niet werkt. Fijn dat die ruimte er is.’

Ruimte om te groeien

Dat Mohamed het hier naar zijn zin heeft, blijkt ook uit zijn loopbaan. ‘Ik werk inmiddels al zes jaar bij de IND. Ik begon als hoor- en beslismedewerker bij asiel op Schiphol, deed een tijd nareiszaken en werk nu bijna twee jaar bij toezicht en handhaving. Steeds ontdekte ik beter wat bij me past, omdat de IND me die ruimte gaf. En op elke plek vind je wel de maatschappelijke kant van het werk terug. Ook dat is voor mij belangrijk.’

Meer dan asiel

‘Wat mensen van de IND zien, gaat bijna altijd over asiel’, sluit Mohamed af. ‘Logisch, want dat is wat er in het nieuws komt. Maar dat beeld zou ik graag willen bijstellen. We doen veel meer dan dat en we hebben functies in alle soorten en maten. Voor ieder wat wils, zou ik willen zeggen. Zo’n kantoorbaan? Dat is zo gek nog niet.’ 

Nieuwsgierig geworden? Kijk dan op onze Werken bij-pagina en vind de vacature die bij jou past!