‘In de rechtbank ben ik de advocaat van de minister’

Een procesvertegenwoordiger is een soort advocaat van de minister van Asiel en Migratie. Is een aanvrager het niet eens met het besluit van de IND over een verblijfsaanvraag? Dan kan diegene in beroep gaan bij de rechter. Kiran, of een van haar collega’s, verdedigt het besluit van de IND in de rechtbank of met een schriftelijk verweer. 

Van azc naar IND

De IND was voor Kiran en haar familie ‘de boeman’ toen ze in 2000 uit Afghanistan naar Nederland vluchtten en jaren moesten wachten. ‘Als je opgroeit in een asielzoekerscentrum, hoor je veel negatieve verhalen over de IND’, vertelt Kiran. ‘Maar toch heb ik me altijd afgevraagd: hoe zou het zijn om daar te werken? Is het allemaal echt zo makkelijk als mensen denken?’ 

Dat ze rechten zou studeren, stond al vroeg vast. ‘Ik zei als kind al tegen mijn ouders: ik word rechter, wat het ook kost.’ Ze lacht. ‘Dat ik in het vreemdelingenrecht terecht zou komen, hadden ze alleen nooit gedacht.’

‘Misschien kun jij het anders doen, zeiden ze. Ook als iemand geen verblijfsvergunning krijgt, kun je diegene het gevoel geven dat je zijn verhaal serieus hebt genomen en dat hij geen nummertje is. Dat neem ik elke week mee de rechtszaal in.’ Kiran’s ouders zijn trots, al voelde het wel voor hen wel even dubbel toen Kiran besloot bij de IND te solliciteren. ‘Ze weten nog goed hoe hun eigen procedure verliep. Dat was niet altijd even vriendelijk.’ 

Acht zaken achter elkaar

Kiran is regelmatig in de rechtszaal te vinden. Gemiddeld staat ze één keer per week op zitting. ‘Op zo’n dag heb ik soms wel acht zaken achter elkaar’, vertelt Kiran. ‘De rest van de week bereid ik zittingen voor en schrijf ik verweren.’

Asielzaken vragen om extra scherpte. De rechter kijkt namelijk naar de situatie op de dag van de zitting, niet naar die van het moment dat de IND een besluit nam. ‘Stel dat er gisteren iets is veranderd in de regio waar iemand vandaan komt, dan kan dat gevolgen hebben voor de gronden waarop een aanvraag is afgewezen. Ik kijk voortdurend of het standpunt dat ik verdedig juridisch nog houdbaar is. Dat maakt het werk heel dynamisch.’ 

Het meisje in het kamp

De zaak die haar het meest is bijgebleven, ging om een meisje in een vluchtelingenkamp, in een land dat ze niet kende. Haar ouders, broertjes en zusjes woonden al in Nederland en waren via de nareisprocedure hier gekomen, maar het meisje werd afgewezen. Vanwege haar leeftijd werd aangenomen dat ze zelfstandig was en niet meer tot het gezin behoorde.

‘Ik moest die afwijzing in de rechtbank verdedigen’, vertelt Kiran. ‘Tijdens de voorbereiding zag ik dat een nieuwe uitspraak van de Raad van State mogelijk aanleiding gaf om anders naar de zaak te kijken. Leeftijd alleen bleek niet doorslaggevend en je moest naar meer omstandigheden kijken om te bepalen of iemand nog bij het gezin hoorde. Ik dacht toen: misschien moeten we deze zaak opnieuw beoordelen. Uiteindelijk mocht het meisje alsnog naar Nederland komen om zich bij haar familie te voegen.’ 

Als procesvertegenwoordiger kun je een besluit intrekken en terugsturen naar de beslisafdeling. ‘Dat is echt een uitzondering, hoor’, benadrukt Kiran. ‘Ik trek zelden een besluit in. Maar ik kijk wel met een ander paar ogen naar een dossier dan de beslismedewerker. Soms zijn er juridische aanknooppunten die aanleiding geven om een zaak opnieuw te beoordelen.’

Groei en ontwikkeling

Kiran werkt inmiddels ruim vijf jaar bij de IND en prijst de kansen die ze krijgt om zich te ontwikkelen. Zo zat ze een half jaar bij een specialistisch team, waar ze collega’s adviseerde over landenbeleid in asielzaken en staat ze als ambassadeur Juridische Zaken op carrièrebeurzen. ‘Heel leuk vind ik dat. Toen ik studeerde, waren er geen stages of gastcolleges van de IND. Je kende de organisatie alleen uit het nieuws. Nu kunnen studenten zelf komen kijken hoe het is om hier te werken.’

Informeel en inclusief

‘Op mijn eerste dag kwam ik binnen in een blouse en pantalon’, lacht Kiran. ‘Maar niemand doet dat hier, je trekt aan waar je je fijn in voelt. Een spijkerbroek en een oversized trui is prima. Alleen op zitting kleed je je netjes.’ 

Dankzij die informele werksfeer en de collegialiteit zit Kiran helemaal op haar plek. ‘Dat merkte ik ook toen ik vorig jaar uitviel door een chronische aandoening. Ik wilde snel weer aan de slag, maar mijn manager drukte me op het hart de tijd te nemen, ook al was het druk. Dat klinkt misschien vanzelfsprekend, maar mij gaf het een gevoel van veiligheid.’

‘In de media is veel kritiek op de IND. Toch zie ik vooral hoe hard we met elkaar werken en hoe welkom iedereen is, ongeacht je achtergrond. Ik zou daarom graag willen meegeven: beoordeel een boek niet op zijn kaft. We zijn allemaal gewoon mensen. Ook bij de IND.’
 

Nieuwsgierig geworden? De IND werft elke maand nieuwe procesvertegenwoordigers in Den Haag, Zwolle en ’s Hertogenbosch. Wil je kennismaken? Kom dan naar de inhousedag op 13 november bij de IND in Den Haag. Of kijk op onze Werken bij-pagina.