De kleine asielketen: wie doet wat?

De asielketen

In Nederland werken meerdere organisaties samen in de asielketen. De IND, het COA en DTenV vormen de kern van de betrokken overheidsorganisaties, de zogenoemde kleine keten. Zij richten zich exclusief op toelating, opvang en terugkeer. Omdat de opvang en procedure vaak tegelijk lopen, werken deze drie organisaties nauw met elkaar samen.

De organisaties in de kleine keten vallen onder het ministerie van Asiel en Migratie en voeren het politieke beleid uit dat wordt gemaakt door de Eerste en Tweede Kamer. 

De kleine keten werkt daarnaast samen met andere belangrijke partners, zoals de Koninklijke Marechaussee (KMar), de Afdeling Vreemdelingenpolitie, Identificatie en Mensenhandel (AVIM), de Dienst Identificatie en Screening Asielzoekers (DISA), VluchtelingenWerk, de Raad voor Rechtsbijstand en gemeenten. 

De IND: beoordelen en beslissen over asiel

De IND beoordeelt asielaanvragen en beslist of iemand in Nederland mag blijven, omdat diegene bescherming nodig heeft. 

Het eerste gesprek met een medewerker van de IND vindt plaats in een zogenoemd aanmeldgehoor. In het aanmeldgehoor wordt iemands identiteit en nationaliteit vastgesteld en registreert de IND uitgebreid de reisroute die de aanvrager heeft afgelegd. De reden van vertrek wordt kort vastgesteld. 

Na het aanmeldgehoor en een periode van rust en voorbereiding volgt het tweede gesprek, het nader gehoor. In dit gesprek wordt dieper ingegaan op de reden waarom de aanvrager asiel aanvraagt en niet in het land van herkomst kan blijven. 

De IND onderzoekt of het verhaal van de asielzoeker geloofwaardig is. Tenslotte beslist de IND of de aanvrager wel of geen verblijfsvergunning krijgt. Meer lezen? Kijk dan op de website van de IND. 

Wat de IND niet doet: opvang regelen, opvanglocaties aansturen of terugkeer naar het land van herkomst organiseren.

Het COA: opvang vluchtelingen en begeleiding

Het COA biedt onderdak, opvang en begeleiding aan asielzoekers in Nederland, vanaf hun aankomst tot een mogelijke toekomst in Nederland of vertrek naar het thuisland. 

Tijdens de asielprocedure vangt het COA asielzoekers op in verschillende soorten opvanglocaties (asielzoekerscentra) in Nederland. Als de IND een positief besluit heeft genomen op de asielaanvraag, biedt het COA statushouders (asielzoeker met een verblijfsvergunning) opvang tot zij een huis krijgen in een gemeente. Als de IND de asielaanvraag heeft afgewezen, biedt het COA nog een korte periode onderdak en hulp bij het vertrek naar het thuisland. 

Naast onderdak begeleidt het COA asielzoekers en statushouders ook bij het vormgeven van hun toekomst in Nederland of het land van herkomst. Medewerkers voeren gesprekken met over het leven in en rond de opvanglocaties en helpen hen bij het versterken van vaardigheden die ze nodig hebben om regie te houden over hun leven. Meer lezen? Kijk op de website van het COA.

Wat het COA niet doet: beslissen over asielaanvragen of vertrek naar het land van herkomst organiseren. 

De DTenV: regie op terugkeer en vertrek

Als iemand geen recht heeft op verblijf in Nederland, of als dat verblijfsrecht ten einde loopt, komt DTenV in beeld. Deze organisatie voert het terugkeerbeleid uit, regisseert het vertrek van mensen die Nederland moeten verlaten en pakt illegaal verblijf in Nederland aan. 

In het Nederlandse terugkeerbeleid staat de eigen verantwoordelijkheid van de asielzoeker voorop. DTenV ondersteunt daarbij waar mogelijk en werkt samen met alle betrokken overheidsdiensten en maatschappelijke organisaties.

Pas als iemand niet zelfstandig vertrekt en geen hulp aanvaardt, kan DTenV overgaan tot gedwongen vertrek. Meer lezen? Kijk dan op de website van DTenV. 

Wat DTenV niet doet: beslissen over asielaanvragen, opvang regelen of opvanglocaties aansturen.

De samenwerking

Je kunt de kleine keten zien als één route met duidelijke stations:

1. Iemand vraagt asiel aan: de IND bepaalt de procedure, onderzoekt en beslist op de aanvraag.
2. Tijdens de procedure: het COA zorgt voor opvang en begeleiding. Na een positief besluit verblijven statushouders bij het COA tot ze huisvesting in een gemeente hebben.
3. Na een definitief, negatief besluit: DTenV regisseert het vertrek uit Nederland.

In een video van de Rijksoverheid wordt de asielprocedure in beeld gebracht. Daarin komt ook de rolverdeling van de ketenpartners IND, COA en DTenV aan bod.