Zo onderzoekt de IND de herkomst van asielzoekers
Waar komt een asielzoeker vandaan? Deze vraag staat centraal bij de beoordeling van een asielaanvraag. De veiligheidssituatie in het land of de regio van herkomst bepaalt namelijk vaak of iemand in aanmerking komt voor een verblijfsvergunning. Om te beoordelen of de opgegeven herkomst geloofwaardig is, kan de IND herkomstonderzoek inzetten. Taalanalyse en geografisch herkomstonderzoek zijn daarbij de meestgebruikte methoden. Hoe gaat dat in zijn werk?
Het is aan asielzoekers om hun asielverhaal, waaronder hun herkomst, aannemelijk te maken. Dat doen zij tijdens gehoren en bijvoorbeeld met documenten. Als identiteitsdocumenten ontbreken en twijfel bestaat over de opgegeven herkomst, kan herkomstonderzoek meer duidelijkheid geven. Dat kan gaan om taalanalyse, geografisch herkomstonderzoek of een combinatie daarvan.
Taalanalyse om herkomst aannemelijk te maken
Sinds 1999 gebruikt de IND taalanalyse als er twijfel is over de herkomst die de asielzoeker opgeeft. Een hoormedewerker voert een taalanalysegesprek met een asielzoeker, waarbij een tolk standaard aanwezig is. Tijdens dit gesprek van ongeveer 45 minuten kunnen asielzoekers laten horen welke talen ze spreken en hoe ze die spreken. Zo kunnen zij hun herkomst aannemelijk maken.
Taalanalist en linguïst werken samen
De IND huurt een deskundige taalanalist met specifieke kennis van de talen en het taalgebied in om de taalanalyse uit te voeren. Deze taalanalist beluistert de opname van het gesprek samen met een linguïst (taalkundige) van de IND. De taalanalist stelt het definitieve rapport op in overleg met en onder toezicht van de linguïst. Hierin geeft hij met voorbeelden aan of het taalgebruik past bij de opgegeven herkomst. De linguïst checkt altijd of hij de genoemde voorbeelden in literatuur kan terugvinden. Ook controleert hij of de taalanalist blijft voldoen aan de kwaliteitseisen.
Persoonlijke geografische vragen om twijfels weg te nemen
Een andere onderzoeksmethode om twijfel over de opgegeven herkomst van asielzoekers weg te nemen is geografisch herkomstonderzoek. Tijdens het gehoor stellen hoormedewerkers vragen over het gebied waar de asielzoeker vandaan zegt te komen. Zij sluiten daarbij aan bij de leefwereld van de asielzoeker. Daardoor krijgt iedereen andere vragen. De een krijgt bijvoorbeeld vragen over scholen of de route naar de markt, terwijl een ander wordt gevraagd naar lokale voetbalverenigingen.
Regionale informatiecentra checken verklaringen over herkomstgebied
De IND heeft regionale informatiecentra (RIC’s) die vragen voor hoormedewerkers voorbereiden. Zelfs tijdens het gehoor kunnen RIC-medewerkers informatie direct opzoeken. Dit is uniek in Europa. Hiervoor gebruiken zij een geografisch informatiesysteem. Medewerkers vullen het systeem voortdurend met nieuwe gegevens waardoor kennis over herkomstgebieden behouden blijft. Zo kunnen zij snel controleren of een genoemde school of moskee bestaat en of locaties en afstanden overeenkomen met de beschikbare gegevens. Naast dit systeem gebruiken zij openbare bronnen, gespecialiseerde databanken waar de IND een abonnement op heeft en satellietbeelden om verklaringen over een herkomstgebied te checken.
Van onderzoek naar beslissing
Met herkomstonderzoek beoordeelt de IND of de asielzoeker aannemelijk heeft gemaakt dat hij uit het opgegeven land of gebied komt. Een taalanalyse of geografisch herkomstonderzoek is daarvoor niet altijd voldoende. Een combinatie van beide onderzoeken kan nodig zijn. Uiteindelijk bekijkt de beslismedewerker de uitkomsten van de herkomstonderzoeken samen met alle andere informatie in het dossier. Op basis van het totaalbeeld beoordeelt hij de geloofwaardigheid van het asielverhaal en neemt de IND een weloverwogen beslissing op de asielaanvraag.