Juridische counseling voor asielaanvragers
Vanaf 12 juni 2026 krijgen asielaanvragers in Nederland toegang tot juridische counseling. Met deze nieuwe dienstverlening geeft Nederland uitvoering aan de verplichtingen uit het Europese asiel- en migratiepact, dat voorschrijft dat asielzoekers vanaf het begin van hun procedure toegang moeten hebben tot gratis juridische hulp.
Juridische counseling is bedoeld voor de eerste fase van de asielprocedure: vanaf het moment dat iemand asiel aanvraagt totdat een advocaat of andere gemachtigde de juridische vertegenwoordiging overneemt. In die periode kunnen asielaanvragers terecht met algemene vragen over de procedure, hun rechten en plichten en de stappen die zij kunnen verwachten.
Algemene informatie
Aanvragers kunnen bijvoorbeeld vragen hebben over hoe de procedure verloopt, wat er van hen wordt verwacht en welke mogelijkheden zij hebben als hun aanvraag wordt ingewilligd of afgewezen. Juridische counseling biedt hiervoor algemene informatie en uitleg. Tegelijkertijd is de rol van juridische counseling nadrukkelijk afgebakend. Het gaat niet om individuele belangenbehartiging. Medewerkers van juridische counseling geven geen advies over persoonlijke dossiers, beoordelen geen asielaanvragen en vertegenwoordigen geen asielaanvragers. Die rol blijft voorbehouden aan advocaten en andere wettelijke vertegenwoordigers. Om die reden wordt juridische counseling binnen de IND als een afzonderlijke dienstverlening ingericht. Medewerkers die deze taak uitvoeren zijn niet betrokken bij de behandeling van asielaanvragen en hebben geen toegang tot de dossiers van aanvragers.
Opdracht
De minister heeft de IND opdracht gegeven om juridische counseling te organiseren. Vanaf 12 juni wordt daarvoor in Ter Apel een apart loket ingericht. Asielaanvragers krijgen de mogelijkheid om gebruik te maken van de voorziening, maar zijn daartoe niet verplicht.
Voor de uitvoering zijn ongeveer 30 medewerkers opgeleid. Het team bestaat uit medewerkers met uiteenlopende achtergronden, waaronder juridische kennis, ervaring met klantcontact en expertise op het gebied van gespreksvoering. De afgelopen weken zijn ze getraind in gesprekstechnieken, integriteit, privacy en het omgaan met kwetsbare doelgroepen.
Omdat juridische counseling een nieuwe taak is voor de IND, wordt deze dienstverlening stapsgewijs verder ontwikkeld. Op 12 juni staat een proces dat voldoet aan de Europese vereisten. Tegelijkertijd moet de praktijk uitwijzen hoe vaak er gebruik zal worden gemaakt van juridische counseling en waar de grootste behoefte aan informatie ligt. Die ervaringen worden gebruikt om de dienstverlening waar nodig verder te verbeteren.