IND-jaarcijfers 2025: minder aanvragen, lange wachttijden, hoge dwangsommen

Uitzondering op de lange wachttijden vormen de aanvragen voor zogenoemd regulier verblijf en naturalisatie. In deze categorieën (familie & gezin, kennis & talent, studie en arbeidsmigratie) handelde de IND 80 tot 100% van de aanvragen op tijd af. Alleen bij arbeidsmigratie lag dit percentage lager, op 53%. In totaal vroegen 84.480 mensen een verblijfsvergunning voor regulier verblijf aan, een daling van bijna 2,4%. Het aantal naturalisatieverzoeken daalde naar 51.760 in 2025, tegen 54.780 in 2024; ook hier nam de IND in alle gevallen tijdig een beslissing. 

Dit staat in contrast met asiel, waar het aantal eerste aanvragen in 2025 weliswaar daalde naar 24.070 (32.180 in 2024), maar het aantal mensen dat wacht op een beslissing opliep tot ruim 51.000 (per 1 januari 2026). De gemiddelde wachttijd in de algemene asielprocedure steeg naar 67 weken. Het inwilligingspercentage daalde daarbij van 58% in 2024 naar 36% in 2025, onder meer door wijzigingen in het landenbeleid voor Syrië, Jemen en Turkije.

Druk onverminderd hoog

De cijfers bevestigen wat de IND al langer aangeeft: Te veel mensen moeten te lang wachten op een beslissing en leven langdurig in onzekerheid. Directeur-generaal Rhodia Maas: ‘Ik voel me daar verantwoordelijk voor. Tegelijkertijd is het helaas niet eenvoudig om dit snel te verbeteren.’
De aanhoudende druk komt onder meer doordat het aantal asielaanvragen meerdere jaren hoger was dan wat de IND kan behandelen. De dienst heeft de afgelopen jaren met succes ingezet op het behandelen van relatief eenvoudige zaken. Daardoor bestaat de huidige voorraad steeds meer uit complexe dossiers, waarbij de beoordeling meer tijd vraagt. Daarnaast is de toetsing in asielzaken intensiever geworden door veranderende regels en wetten en spelen aanpassingen in het landenbeleid een rol. Dat leidt tot langere en juridisch uitgebreide beschikkingen. ‘De juistheid van onze beslissingen staat voorop,’ aldus Maas, ‘maar tijdigheid is daar een onlosmakelijk onderdeel van. Die balans staat onder druk.’

Grenzen aan capaciteit

De IND heeft het afgelopen jaar maatregelen genomen om meer asielaanvragen te kunnen behandelen, onder meer het vereenvoudigen van werkinstructies. Ook is er extra gewerkt door hoor- en beslismedewerkers. In de laatste maanden van 2025 is een stijgende lijn zichtbaar in het aantal genomen beslissingen, al heeft dit nog niet geleid tot een afname van het aantal openstaande aanvragen. Het is wel duidelijk dat de IND al geruime tijd op de grenzen van zijn capaciteit opereert. Maas: ‘We hebben de afgelopen jaren alles gedaan wat binnen het huidige systeem mogelijk is: processen aangescherpt, werkinstructies vereenvoudigd en capaciteit maximaal benut. Maar binnen dit stelsel lopen we tegen duidelijke grenzen aan. Als we de uitvoering duurzaam willen verbeteren, is een fundamentele vereenvoudiging van de asielprocedure noodzakelijk. Het Europees Asiel- en Migratiepact, dat op 12 juni 2026 in werking treedt, biedt daarvoor een belangrijk aanknopingspunt. En ook de maatregelen die in het coalitieakkoord genoemd zijn, kunnen hierbij helpen Tegelijkertijd moeten we realistisch zijn: zo’n ingrijpende stelselwijziging heeft grote impact op de organisatie, al die veranderingen moet doorgevoerd worden terwijl het werk gewoon doorgaat. Het zal dus echt wel even duren tot we hier positief effect van merken.’

Nareis

Waar het aantal openstaande asielaanvragen vorig jaar steeg, daalde het aantal openstaande nareisaanvragen, van ruim 66.000 naar ruim 52.000. Dat heeft twee oorzaken: het aantal aanvragen daalde flink (van bijna 47.000 in 2024 naar 15.000 in 2025), en de IND nam meer beslissingen op nareis dan in voorgaande jaren. Tegelijkertijd bleven de wachttijden ook voor deze mensen lang; ze liepen op tot ongeveer 22 maanden. Het aantal ingereisde nareizigers, gezinsleden van statushouders die naar Nederland zijn gereisd, bedroeg in 2025 ongeveer 16.500.

Meer dwangsommen

Vanwege de lange wachttijden stelden veel mensen de IND in gebreke. Hierdoor moest de IND in 2025 79 miljoen euro aan dwangsommen betalen. Maas: ‘Aanvragers hebben recht op een tijdige behandeling door de IND. Maar hoe gek het misschien ook klinkt, dwangsomprocedures helpen daar niet bij. We willen wel sneller beslissen, maar we kúnnen gewoon niet. Ook niet als we een dwangsom opgelegd krijgen. En iedere dwangsomprocedure kost ons niet alleen geld maar ook veel capaciteit. Volgens mij kunnen we dat veel beter besteden. De dwangsommen moeten dan ook zo snel mogelijk afgeschaft worden.’

Dienstverlening

De IND blijft inzetten op goede dienstverlening en bereikbaarheid. Hoewel het aantal ingediende aanvragen in 2025 afnam, nam het aantal mensen dat een IND-loket of IND- servicepunt bezocht opnieuw toe. Bijna 650.000 keer werd een afspraak gemaakt bij een loket of servicepunt.  De stijging is voor een groot deel te verklaren, omdat de IND vorig jaar is begonnen met afnemen van biometrie van Oekraïners. 

Ook het aantal afgehandelde telefonische vragen aan de IND nam toe, het steeg van 495.700 in 2024 naar 585.580. Het aantal klachten kwam in 2025 uit op 3.750, dat is net als vorig jaar een daling ten opzichte van het jaar ervoor.